Dieta w chorobach tarczycy - Hashimoto i niedoczynność

Wstęp

"Wyniki mam dobre, a czuję się fatalnie." To zdanie słyszę w gabinecie częściej niż jakiekolwiek inne - najczęściej od kobiet z Hashimoto albo z niedoczynnością tarczycy. TSH w normie, dawka leku ustalona, a mimo to zmęczenie od rana, przybieranie na wadze bez zmiany jedzenia, wypadające włosy, sucha skóra, ciągłe marznięcie, mgła w głowie i wahania nastroju. Nie wymyślasz sobie tego. Tarczyca nie działa w izolacji - jest połączona z wątrobą, jelitami, nadnerczami, gospodarką żelaza i insuliny. Lek uzupełnia hormon, ale nie naprawia całej reszty tego układu. Tym właśnie zajmuje się dieta.

Zacznijmy od tego, czego dieta nie zrobi

Będę uczciwa, bo internet w tym temacie obiecuje za dużo. Dieta nie wyleczy Hashimoto. Nie cofnie autoimmunizacji, nie odbuduje zniszczonej tarczycy i nie zastąpi lewotyroksyny. Jeśli masz przepisany lek, bierzesz go dalej - odstawianie leku "bo przeszłam na dietę" kończy się pogorszeniem, czasem poważnym. W niedoczynności wtórnej, która wynika z zaburzeń przysadki, jest to jeszcze bardziej oczywiste: przyczyna leży poza tarczycą i leczy ją endokrynolog. Dieta robi coś innego, i to jest naprawdę dużo: usuwa te przyczyny złego samopoczucia, których lek w ogóle nie dotyka.

Dlaczego tarczyca ciągnie za sobą inne narządy

Tarczyca produkuje głównie T4 - hormon nieaktywny. Żeby zaczął działać, organizm musi go przerobić na T3, i dzieje się to przede wszystkim w wątrobie i jelitach, a nie w samej tarczycy. Ta przemiana wymaga konkretnych składników. Brakuje ich - i masz hormon we krwi, ale nie masz efektu w komórkach. Stąd tak częste "wyniki dobre, samopoczucie złe". Do tego dochodzą połączenia w drugą stronę: - niedoczynność spowalnia perystaltykę - zaparcia, wzdęcia, uczucie ciężkości po jedzeniu; - spowalnia metabolizm i sprzyja insulinooporności - stąd tycie mimo niezmienionej diety; - obniża wchłanianie żelaza i witaminy B12 przez mniejsze wydzielanie kwasu żołądkowego - a niska ferrytyna sama w sobie daje zmęczenie i wypadanie włosów, które łatwo pomylić z objawami tarczycowymi; - wpływa na cykl miesiączkowy, płodność i nasilenie objawów okołomenopauzalnych. Dlatego układając jadłospis, nie patrzę wyłącznie na tarczycę. Patrzę na wątrobę, jelita, ferrytynę, gospodarkę cukrową i poziom stanu zapalnego.

Składniki, które naprawdę mają znaczenie

Selen. Niezbędny do przemiany T4 w T3 i do ochrony tarczycy przed stresem oksydacyjnym. U części osób z Hashimoto wiąże się z obniżeniem przeciwciał anty-TPO. Ale to nie jest składnik "im więcej, tym lepiej" - nadmiar szkodzi, a granica jest wąska. Dawkę ustala się na podstawie badań, nie na podstawie posta na Facebooku. Żelazo i ferrytyna. Peroksydaza tarczycowa jest enzymem zależnym od żelaza. Przy niskiej ferrytynie tarczyca pracuje gorzej, nawet przy dobrym leczeniu. To jeden z najczęściej pomijanych powodów, dla których kobieta z "dobrym TSH" ledwo wstaje z łóżka. Cynk, witamina D, witaminy z grupy B. Wspierają konwersję hormonów, odporność i regenerację skóry oraz włosów. Niedobory są w tej grupie pacjentek regułą, nie wyjątkiem. Jod. Tu potrzebna jest ostrożność. Jod jest tarczycy niezbędny, ale w Hashimoto jego nadmiar może nasilać proces autoimmunologiczny. To znaczy: sól jodowana i ryby - tak, samodzielne suplementowanie jodu "na tarczycę" - stanowczo nie. Białko. Przy spowolnionym metabolizmie odpowiednia podaż białka chroni masę mięśniową, daje sytość i realnie ułatwia utrzymanie wagi.

Trzy mity, które utrudniają życie

"Każdy z Hashimoto musi odstawić gluten i nabiał." Nie. Dieta bezglutenowa ma uzasadnienie przy współistniejącej celiakii lub potwierdzonej nadwrażliwości - a te warto zdiagnozować, bo współwystępują z Hashimoto częściej niż w populacji. U pozostałych osób wycinanie w ciemno dwóch dużych grup produktów najczęściej kończy się gorzej zbilansowaną dietą, niedoborem wapnia i jodu oraz frustracją. Sprawdzamy, zamiast zgadywać. "Kapusta, brokuły i kalafior są zakazane." Nie w normalnych ilościach i po ugotowaniu. Warzywa kapustne mają zbyt wiele zalet, żeby je wyrzucać z powodu efektu, który dotyczy głównie bardzo dużych porcji surowych i osób z niedoborem jodu. "Soja niszczy tarczycę." Soja nie jest problemem sama w sobie - problemem jest jedzenie jej blisko przyjęcia lewotyroksyny, bo utrudnia wchłanianie leku. To kwestia odstępu w czasie, nie zakazu.

Lek i jedzenie - odstępy, które zmieniają wyniki

To jest najprostsza i najczęściej zaniedbywana rzecz w całym temacie. Lewotyroksynę bierze się na czczo, popijając wodą, i odczekuje z posiłkiem oraz kawą. Osobno pilnujemy dłuższego odstępu od preparatów wapnia, żelaza, magnezu i od produktów sojowych - potrafią wyraźnie obniżyć wchłanianie leku. Zdarza się, że sama korekta pory przyjmowania tabletki i pory śniadania poprawia wyniki bardziej niż podniesienie dawki. Dokładne odstępy ustalamy indywidualnie, bo zależą od preparatu i od Twojego rytmu dnia.

Kobiety, cykl i ciąża

U kobiet choroby tarczycy dają o sobie znać najmocniej - i najczęściej w momentach, gdy organizm ma największe wymagania: przy staraniach o dziecko, w ciąży, po porodzie i w okresie okołomenopauzalnym. Zapotrzebowanie na hormony tarczycy w ciąży rośnie, a niedobory jodu, żelaza, witaminy D i choliny mają wtedy realne konsekwencje dla dziecka. To nie jest moment na eksperymenty i diety eliminacyjne z internetu - to moment na jadłospis policzony pod konkretne potrzeby, prowadzony razem z lekarzem.

Jak układam dietę w chorobach tarczycy

Zaczynam od pełnego obrazu, nie od samego TSH. Proszę o wyniki - fT3, fT4, przeciwciała, morfologię, ferrytynę, witaminę D, glukozę z insuliną, lipidogram, próby wątrobowe - i o to, jak się faktycznie czujesz w ciągu dnia. Potem ustalam indywidualne wartości odżywcze: podaż białka, rozkład węglowodanów pod kątem insulinooporności, źródła selenu, cynku i żelaza w konkretnych posiłkach, wsparcie dla jelit i wątroby, oraz rozplanowanie posiłków wokół pory przyjmowania leku. I bardzo pilnuję jednego: żeby ten plan dało się wykonać w zmęczeniu. Proste posiłki, produkty ze zwykłego sklepu, nic, co wymaga dwóch godzin w kuchni. Dieta, przy której trzeba się nadludzko wysilać, nie zadziała u osoby, która i tak nie ma siły.

Co możesz zrobić od jutra

1. Sprawdź odstępy wokół leku - o której bierzesz tabletkę, o której pijesz kawę, o której jesz śniadanie, kiedy bierzesz magnez czy wapń. 2. Poproś lekarza o ferrytynę i witaminę D, jeśli nie masz ich z ostatniego roku. To dwa najczęstsze niedobory ukryte pod etykietą "to przez tarczycę". 3. Nie odstawiaj niczego w ciemno. Zanim wyeliminujesz gluten czy nabiał, warto się przebadać - inaczej stracisz składniki, a przyczyna zostanie.

Umówmy się na rozmowę

Jeśli leczysz się na tarczycę, a mimo to nie masz siły, tyjesz i tracisz włosy - to nie znaczy, że "tak już musi być". Znaczy, że ktoś powinien spojrzeć na całość, nie na jeden wynik. Zapraszam do gabinetów MED LINE w Częstochowie, Myszkowie, Lublińcu, Kłobucku i Aleksandrii Drugiej. Przeanalizujemy Twoje badania, objawy i sposób jedzenia, a potem ułożymy plan dopasowany do Ciebie - taki, który da się utrzymać. Telefon: 883 110 000